قاضى احمد تتوى / آصف خان قزوينى
1913
تاريخ الفي ( فارسى )
ذكر وقايع سال سيصد و پنجاه و سيّم از رحلت خير البشر در اين سال ، در بغداد ميانهء اهل سنّت و شيعيان جنگى عظيم واقع شد كه خلقى بسيار از جانبين به قتل رسيدند . در اين اثنا ، عياران و مفسدان چنانچه اهل سنّت عورتى عايشهنام را پيدا كردند و شخصى طلحه و زبير نام را پيشواى خود ساختند و گفتند ما به جنگ شيعيان على بن أبى طالب مىرويم . القصّه ، ميانهء اين دو طايفهء كمعقل آنچنان جنگى عظيم واقع شد كه خلقى بسيار از جانبين به قتل رسيدند . در اين اثنا ، عياران و مفسدان بغداد شروع در نهب و غارت بغداد نموده بسيار خانهها را خراب كردند . آخر الأمر ، كار به جايى رسيد كه منجر به فتنهء عام مىشد گماشتگان حاكم جماعتى را از هر دو طايفه گرفته به سياست رسانيدند تا آن فتنه تسكين يافت . و در اين سال ، در بصره ميان ديلميان و تركان جنگى واقع شده « 1 » و ديلميان غالب آمده بسيارى از تركان را كشتند و غنايم بسيار به دست آوردند ، و در اين وقت عزّ الدّوله در واسط بود و سبكتكين حاجب كه امير الأمراى اتراك بود ، در بغداد بود ، و عزّ الدّوله مىخواست كه به حيله سبكتكين را به دست آورد ، بنابراين به مردم خود كه در بغداد بودند نوشت كه : « بايد كه شما خبر موت را شايع ساخته به مراسم تعزيت من قيام نماييد و چون سبكتكين حاجب به تعزيهپرسى آيد فى الحال او را بگيريد . » چون مردم عزّ الدّوله بعد از رسيدن بريد اظهار نوحه و فرياد كرده مراسم تعزيه را به فعل آوردند و اكثر مردم به تعزيهپرسى ايشان آمدند ، امّا سبكتكين دانست كه اين حيلهاى است كه كردهاند . بنابراين به
--> ( 1 ) . بنا به تصريح ابن أثير ، آغاز فتنه بين تركان و ديلميان در اهواز روى داد و سپس سراسر عراق را دربر گرفت . براى اطلاع از شرح تفصيلى اين واقعه ؛ - الكامل ، ج 15 ، ص 47 .